Historia.
W porównaniu z sąsiednimi miejscowościami Szczerbice charakteryzują się krótszą historią. Powstały na przełomie XV i XVI wieku jako dobra rycerskie. Osada ukształtowała się z biegiem lat wokół pierwotnego folwarku ( dworu ). Pierwsza wzmianka o Szczerbicach pochodzi z 1410 roku - źródła historyczne wymieniają w bitwie pod Grunwaldem rycerza Jana ze Szczerbic walczącego po stronie króla polskiego Jagiełły. Jedna z hipotez głosi, że pierwszym właścicielem Szczerbic był hrabia Szczerbicki ( Szczerba ), od nazwiska którego pochodzi nazwa miejscowości. Właściciele Szczerbic zmieniali się często. Oto lista dawnych właścicieli Szczerbic.

1. Piotr Raszczyc ( Rashica ) von Szierbic - 1512 do około 1570
2. Jerzy Raszczyc ( Rashica ) Szczerbicki - około 1570 do 1603
3. Joachim Friedrich Raschutz von Scerbitz - około 1701
4. Wentzel Friedrich Raschutz von Scerbitz - około 1706 r.
5. von Jan Franciszek de Reiswitz - od 1760 r.
6. von Koschuzki - ok. 1784 r.
7. Andreas Forner ok. 1810 r.
8. Józef Forner od 1814 r.
9. Richter , radca Kubitsky ok. 1830 r.
10. Borchert ok. 1845 r.
11. Karl Rossa 1850-1858 r.
12. Gordan ok. 1860 r.
13. Emanuel Langer ok. 1886 r.
14. dr Karl Koszinski ok. 1894 r.
15. Edmund Strahler, dzierżawca Eckert z Radoszów ok.1902 r.
16. Anton Soboczinski z Bytomia ok. 1905 r.
17. Wodarz ok.1909 - 1914 ostatni właściciel, przeprowadził parcelację gruntów.

Dwór szczerbicki był kilkakrotnie przebudowywany i przerabiany przez poszczególnych właścicieli. Obsadzony był różami głogowymi i żywopłotem, od strony zachodniej parkiem z sosnami, świerkami i dębami. Od strony północnej do dworu przylegały duże stawy, przecięte groblą, przez którą wiodła droga w kierunku Solarni. Zabudowania dworskie obejmowały ponadto budynki dla zarządcy i pracowników dworskich oraz spichlerz, stodoły i chlewy. Zabudowania te częściowo przetrwały do dnia dzisiejszego. Od początku istnienia dworu szczerbickiego okoliczni chłopi byli zobowiązani do przymusowej pracy na rzecz pana czyli tak zwanej pańszczyzny. Los chłopów był całkowicie uzależniony od woli pana . W 1528 roku cesarz Ferdynand I wydał rozporządzenie zabraniające chłopom opuszczanie wsi bez zgody właściciela, a w 1562 roku ogłosił rezolucję o znacznym zaostrzeniu pańszczyzny, która doszła do 6 dni w tygodniu. Spis robót pańszczyźnianych obejmował oprócz prac żniwnych i rolnych także inne, takie jak : wożenie drzewa, koszenie trawy, wywożenie gnoju, stawianie płotów, odbywanie straży, dostarczanie zaprzęgów, łowienie ryb w stawach, prace w ogrodzie. Pańszczyzna została zniesiona około 1850 roku. Jednocześnie chłopom nadano ziemie, które do tej pory użytkowali ( uwłaszczenie ). Akt darowizny dotyczący Szczerbic, spisany w języku niemieckim w sądzie w Raciborzu, wydano w 1863 roku wraz z mapami Solarni , Szczerbic i obszaru dworskiego. W drugiej połowie XIX wieku Szczerbice i Solarnia obejmowały rozległe tereny, które zamieszkiwała niewielka liczba mieszkańców ( od 1860 roku do Szczerbic przyłączono przysiółek Niewiadomia Buzowiec - obecne Buzowice ). Solarnia liczyła niewiele ponad 20 chałup. Obecnej ulicy Rybnickiej nie było. Droga z Gaszowic do Jejkowic wiodła wzdłuż łąk, od gospody u Sowy, koło domów Mazelanika, Pochcioła do Ryborza. Przy drodze tej stało 9 domów. Przy obecnej ulicy Krótkiej 3 domy, przy Radoszowskiej 4, a przy Biernackiego 3. Wzdłuż obecnej ulicy Szkolnej i Granicznej rozciągały się lasy. Obecna ulica Radoszowska łącząca Solarnię ze Szczerbicami przebiegała również inaczej - wychodząc kilkadziesiąt metrów bliżej od strony Jejkowic wiodła przez podwórze gospodarstwa Datko . Oto opis wsi według Feliksa Triesta - " Topographisches Handbuch von Oberschlesien " z 1865 roku ( tłumaczenie Maksymilian Iskała - druk "Spektrum " ):
" ... Wieś oraz dobra rycerskie Szczerbice leżą na zachód od Rybnika w odległości 1,1 mili. Dobra rycerskie z przynależnymi majątkami w Solarni i Buzowicach są własnością pana Gordan i liczą łącznie 1114 mórg. Wieś łącznie z Solarnią posiada 580 mórg. Okolica jest pofałdowana o piaszczysto gliniastej glebie, a przepływa przez nią Woda Jejkowicka ( Jeykowitzer Wasser ). Jest dużo łąk i pastwisk o mokrym podłożu. Szczerbice należą do szkoły w Gaszowicach, do której uczęszcza 73 uczniów. Z wyjątkiem młyna nie ma innych obiektów przemysłowych. Uprawę roli prowadzi się w zwyczajowy sposób, starannie, przy pomocy miejscowej ludności. Poza pracą dniówkową, którą daje majątek , można znaleźć pracę w kopalniach węgla i gipsu znajdujących się w Piecach ( kopalnia węgla "Dicke Verwandschaft " ). We wsi żyje 10 rodzin, które posiadają 16 koni, 25 sztuk bydła i 3 świnie. Do Szczerbic należy wieś Solarnia, leżąca na lewym brzegu Wody Jejkowickiej ( Gzel ) oddalona 1 milę na zachód od Rybnika i podobnie urządzona. W Solarni żyją 64 rodziny, posiadające 4 konie, 64 sztuki bydła, 17 świń i 1 kozę. Do Szczerbic należy również część kolonii Buzowice leżącej na południe od Szczerbic, na zboczu wzgórza, którego szczytem biegnie szosa Rybnik - Racibórz. Ta kolonia przed wybudowaniem szosy, była jednym z najbardziej zapadłych zakątków powiatu, a razem z kolonią Orłowiec, dzierżyła zasłużoną sławę osobników najbardziej nieposłusznych wobec prawa i ojczyzny. Dotychczas przez ten przysiólek nie prowadzi żadna droga, a mieszkańcy bronią się ze wszystkich sił, by nie stracić swojej niedostępności. Żyje tam 7 rodzin z 41 mieszkańcami i posiadają 2 konie, 9 sztuk bydła i 2 świnie. Znajduje się tam 9 budynków rozrzuconych bez jakiegokolwiek planu. Łącznie w 1861 roku wieś Szczerbice zamieszkiwały 372 osoby, w tym 1 ewangelik. Znajduje się tam 50 domów mieszkalnych, 1 budynek przemysłowy ( młyn ) i 20 zabudowań gospodarczych. ..."
W pierwszej połowie XIX wieku nad potokiem znajdowała się frysztarka - piec hutniczy do wytopu żelaza z surówki oraz łyżkownia wyrabiająca blaszane łyżki. W 1834 roku ta namiastka huty przestała istnieć. Na mapie Massenbacha z 1770 roku w Szczerbicach nad potokiem zaznaczony jest również młyn, po którym nie zachował się żaden ślad. Pierwszym sklepem powstałym w Szczerbicach był sklep towarów mieszanych Hieronima Procka, mieścił się on przy obecnej ulicy Szkolnej. Następnie powstał sklep spożywczy u Karola Lazara przy obecnej ulicy Rybnickiej. Przy nim powstała również piekarnia. Przy obecnej ulicy Granicznej sklep prowadziły siostry Szlosarek. Sklep rzeźniczy prowadzono w domu Szafarczyka ( później Mrozka ) koło kaplicy przy ulicy Rybnickiej. Według spisu mieszkańcow z 1910 roku Szczerbice obejmowały obszar 141 hektarów i liczyły 309 mieszkańców, a obszar dworski 273 hektary i 19 mieszkańców. Szczególnie burzliwy dla całego regionu rybnickiego, a zatem i dla Szczerbic, był okres po I wojnie światowej . Po kapitulacji Niemiec w listopadzie 1918 roku wśród miejscowej ludności narastało przekonanie o rychłym powrocie tych ziem do Polski. Niemcom zależało na utrzymaniu tej części Śląska w swych granicach. Jednak o wyborze przynależności do Polski lub Niemiec, zgodnie z traktatem wersalskim, miał zadecydować plebiscyt. Głosowanie odbyło się 20 marca 1921 roku. Prawo do głosowania posiadały osoby, które ukończyły 20 lat w dniu 1.01.1921 r., urodziły się na obszarze plebiscytowym lub miały tam stałe miejsce zamieszkania co najmniej od 1.01.1904 r. Do plebiscytu dopuszczono też emigrantów . Były to osoby urodzone na obszarze plebiscytowym, ale tam nie zamieszkałe. Władze niemieckie zorganizowały dla nich darmowe przejazdy z Westfalii, Nadrenii i innych części Niemiec. Wyniki plebiscytu w Szczerbicach przedstawiały się następująco:

1. Razem liczba uprawnionych do głosowania - 319 w tym :
a/ urodzonych i zamieszkałych - 253
b/ urodzonych nie zamieszkałych - 65
c/ zamieszkałych, nie urodzonych - 1
2. Liczba głosujących - 314
3. Głosujących za Polską - 258
4. Głosujących za Niemcami - 54
5. Głosy nieważne - 2

Frekwencja zarówno w Szczerbicach, jak i w całym regionie, była bardzo wysoka, bo ponad 90 % uprawnionych do głosowania. Ponad 82% ludności Szczerbic głosowało za Polską, co w porównaniu z sąsiednimi miejscowościami było wynikiem najkorzystniejszym -np: w Czernicy za Polską głosowało około 52 %, w Gaszowicach około 62%, w Łukowie około 71 %, na Piecach około 66 %, zaś w Rybniku plebiscyt zakończył się zwycięstwem Niemców. Okres przed i po plebiscycie charakteryzował się nasileniem terroru niemieckiego. Niemcy nie mając zamiaru oddawać Śląska ostro zwalczali wszelkie przejawy polskości. Odpowiedzią na to były powstania śląskie . Pierwsze trwało od 16 do 24 sierpnia 1919 r, drugie od 18 do 25 sierpnia 1920 r. a trzecie od 2 maja do 5 lipca 1921 r. Wielu mieszkańców Szczerbic brało czynny udział w powstaniach zasilając oddziały ochotników z Zebrzydowic, Jejkowic, Rybnika. W opracowanym przez Zarząd Powiatowy Związku Powstańców Śląskich w Rybniku wykazie poległych powstańców wymieniono nazwisko Emanuela Kostki z Solarni ( III powstanie śląskie ) Jednym z najbardziej znanych powstańców pochodzącym ze Szczerbic był Florian Nowak. Urodził się w 1897 roku. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W okresie powstań był aktywnym działaczem plebiscytowym. W późniejszym czasie organizował szkolnictwo polskie. Od 1925 roku był nauczycielem w gimnazjum w Rybniku, a od 1932 r. w Bytomiu. W 1939 roku został mianowany dyrektorem liceum w Rybniku, jednak wybuch II wojny światowej uniemożliwił mu objęcie tego stanowiska. Zmarł z początkiem lat 70 - tych. W wyniku powstań śląskich i plebiscytu w lipcu 1922 roku cały powiat rybnicki wraz ze Szczerbicami przyłączono do Polski. Tak więc po sześciu stuleciach region ten znowu był ziemią polską. Do wybuchu II wojny światowej Szczerbice były samodzielną gminą. Ostatnim przedwojennym wójtem ( sołtysem ) był Paweł Bluszcz. Przed nim funkcję tę pełnili między innymi: Paweł Wieczorek , Paweł Brachman, Robert Datko, Jan Nowak, Adolf Kania. Na terenie wsi funkcjonowało terenowe koło Matek-Polek, zrzeszające kobiety naszej miejscowości. Do wybuchu wojny przewodniczącą była Karolina Smyczek. Ponadto działał chór świetlicowy , którego dyrygentem był nauczyciel Władysław Dworaczek . Świetlica mieściła się w prywatnym domu Józefa Mazelanika. W Szczerbicach , Gaszowicach i Piecach istniały poza tym : Polski Związek Zachodni, Związek Powstańców Śląskich, Związek Strzelecki, Związek Rezerwistów, Oddziały Młodzieży Powstańczej. 27 sierpnia 1939 roku, a więc parę dni przed wybuchem wojny, grupa ochotników ze Szczerbic brała udział w obronie budynku straży granicznej w Chwałęcicach. Na apel starosty powiatowego pełna drużyna w składzie : Jakub Kuźnik, Antoni Mrozek, Józef Wałach, Józef Mazelanik, Maksymilian Lazar, Robert Szewczyk, Antoni Nowak, Emanuel Wencel, Adolf Kania, Wincenty Jarząbek, Wilhelm Masarczyk, Alojzy Wencel wyruszyła bronić polskiej granicy. Druga wojna światowa oraz pierwsze lata powojenne były bardzo ciężkim okresem w życiu mieszkańców naszej miejscowości. Wielu z nich straciło życie walcząc na frontach wojennych i w okresie przechodzenia frontu przez Szczerbice w 1945 r. Ksiądz Albert Buchler w swoich zapiskach wymienia następujących mieszkańców byłej Solarni, którzy zginęli w czasie wojny: Paweł Wieczorek, Joachim Polnik, Stanisław Bierski, Piotr Brachman, Augustyn Kwaśniok, Augustyn Paulus, Gerhard Nowak, Jan Masarczyk, Wilhelm Sowa, Leon Glacel, Alojzy Wałach, Jan Pytlik, Joachim Grzenik, Karol Kwaśniok, Alojzy Wencel, Bolesław Mazurek, Karol Szewczyk, Augustyn Konsek, Franciszek Jarząbek, Paweł Brachman, Franciszek Procek, Jerzy Nowak, Karolina Smyczek, Jan Piecha, Karol Brachman, Cieślik, Fukała, Gocman, Miera, Kuźnik, Golasz, Rózga, Klimek. Listę tę można uzupełnić jeszcze o nazwiska Wilhelma Masarczyka, Wincentego Jarząbka, Ludwika Kałusa, którzy figurują w informatorze ZBOWiD-u W marcu 1945 roku Szczerbice zostały wyzwolone. Zakończenie działań wojennych nie oznaczało końca cierpień. Jeszcze przez długi czas niewypały min, pocisków i amunicji zbierały obfite żniwo wśród rolników, dzieci i młodzieży np: - 7 kwietnia Jerzy Tomas stracił nogę na minie, - 10 kwietnia Bronisław Bluszcz doznał dotkliwych okaleczeń oraz stracił nogę, - 15 kwietnia Józef Masarczyk stracił nogę na minie, - 5 maja Marta Nowak straciła nogę na minie, - 20 lipca od wybuchu miny w stawie zginęli Alojzy Smyczek i Joachim Nowak, a Wojciech Konkol doznał poważnych okaleczeń. Po wojnie Szczerbice początkowo należały do gminy Jejkowice, a od 1956 roku wraz z Piecami i Gaszowicami do gminy Gaszowice. Po reformie administracyjnej w 1972 roku gminę Gaszowice rozszerzono o Czernicę, Łuków i Jejkowice. Oto chronologiczna lista sołtysów Szczerbic po 1945 roku:

1. Procek Hieronim 1945 - 1950
2. Wałach Józef 1950 - 1955
3. Lazar Maks 1955 -1966
4. Baron Konstanty 1966 - 1973
5. Koźlik Henryk 1973 - 1982
6. Mazurek Józef 1982 - 1983
7. Chrapek Stefania 1983 - 1990
8. Podleśny Leon 1990 - 1996
9. Szymik Mieczysław 1996 - nadal