Kościół


Szczerbice w parafii lyseckiej ( macierzystej )
W przeszłości Szczerbice wraz z Solarnią w całości należały do parafii Lyski. Lyski zaliczają się do najstarszych osad i parafii w okolicy. Wieś ta powstała na prawie niemieckim w XIII wieku. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi już z 1313 roku. Również w zapiskach z 1335 roku dotyczących dziesięcin jest mowa o kościele parafialnym w Lyskach. Pierwszy kościół zbudowano z drzewa, po zniszczeniu odbudowany w 1670 roku (1672) przetrwał do 1906 roku, kiedy to zbudowano kościół murowany. Poświęcenie kościoła nastąpiło 13 maja 1906 r. Jest on pod wezwaniem świętej Małgorzaty ( odpust w niedzielę po 13 lipca ). Poza Szczerbicami do parafii lyseckiej należały również ościenne wsie: Gaszowice, Piece, Sumina, Zwonowice ( Jejkowice i Radoszowy należały do parafii Matki Boskiej Bolesnej w Rybniku ). Parafia ta do 1738 r. wchodziła w skład dekanatu raciborskiego, od 1739 r. do 1925 r. do dekanatu pogrzebieńskiego a od 1925 r. do nowo utworzonego dekanatu pszowskiego. Od wieków średnich praktycznie do drugiej połowy XIX wieku ludność Szczerbic uiszczała dziesięcinę proboszczowi lyseckiemu. Pierwotnie proboszcz pobierał dziesięcinę tzw. polną czyli snopową ( w snopach zboża ). W okresie późniejszym zmieniono ten rodzaj dziesięciny na zboże sypane tzw. meszne ( inna nazwa tacmo ). Obowiązek uiszczania dziesięciny mieli tylko gospodarze gospodarujący na pełnym łanie ( około 16 ha ) tzw. siedlacy oraz niektórzy zagrodnicy i chałupnicy, jeżeli ich gospodarstwa powstały przez podział pierwotnego gospodarstwa siedlaka. Dla przykładu w 1679 roku proboszcz lysecki otrzymywał ze Szczerbic od 4 siedlaków po 1 wiertlu żyta i owsa, a z dworu szczerbickiego 1 korzec żyta oraz w pieniądzu 1 grzywnę czyli 32 grosze srebrne. Na kilka lat przed zniesieniem dziesięciny, w połowie XIX wieku, dziesięcina w naturze została zamieniona na świadczenie pieniężne ( rentę ). W 1876 roku przy parafii w Lyskach ukonstytuował się Zarząd Kościelny oraz tzw. Zastępstwo Gminy. Były to początki Rady Parafialnej. Zastępcą przewodniczącego tzw. Zastępstwa Gminy w pierwszej kadencji był chałupnik z Solarni - Jan Bluszcz. Z chwilą wybudowania kościoła w 1922 roku i ustanowienia w lipcu 1925 roku parafii w Radoszowach południowa część Szczerbic weszła w skład parafii radoszowskiej. Władze kościelne dekretem 485 z dnia 29 lipca 1925 roku ustaliły granice zasięgu parafii Radoszowy . Oto wybrana część w/w dokumentu: " Po wysłuchaniu stron zainteresowanych ustanowiono w Radoszowach samodzielną parafię na następujących warunkach ( .... ) oprócz tego parafia obejmuje katolików tej części gminy Szczerbice, która jest położona na południe od rzeczułki płynącej z Radoszów Górnych przez Szczerbice do Jejkowic." Dekret ten pozostawał w zgodzie z ustaleniami w pertraktacjach z parafią lysecką w sierpniu 1924 roku : " Zarząd kościelny w Lyskach zgadza się na odłączenie od parafii lyseckiej części południowo - wschodniej gminy Piece oraz części południowej gminy Szczerbice - Solarnia , także Solarnia i tzw Jeruzalem pozostaje przy parafii lyseckiej. Granicę parafii stanowić będzie: środkowa droga prowadząca na północ z dworu do wsi Piece, do drogi polnej prowadzącej na wschód do Szczerbic, która to droga w dalszym ciągu stanowić ma granicę parafii około 0,5 km aż do rowu wodnego, który z Radoszów wypływając okrąża na wschód Jejkowice. Rów ten stanowić ma w dalszym ciągu granicę nową aż do granicy gminy Jejkowice. Odłączone części przydzielono do parafii Radoszowy." Za patrona nowego kościoła przyjęto świętego Jacka a pierwszym proboszczem został ksiądz Filip Pandel. Parafia ta liczyła w początkowym okresie 5822 katolików w tym 214 ze Szczerbic ( 1929 r. ). W skład pierwszej Rady Parafialnej wszedł przedstawiciel Szczerbic Jan Wieczorek.

Szczerbice w parafii gaszowickiej

Historia parafii Gaszowice sięga roku 1927 . W tym roku z inicjatywy ludności wsi Gaszowice , Szczerbice i Piece przy poparciu władz państwowych postanowiono utworzyć nową parafię oraz powołać Towarzystwo Budowy Kościoła, które zostało zatwierdzone w Kurii Diecezjalnej 30.03.1927 roku. Budowniczym i pierwszym proboszczem został mianowany 13 maja 1927 roku ksiądz Ryszard Broda , wikary z kościoła Matki Boskiej Bolesnej w Rybniku. W dniu 12 czerwca 1927 roku przy granicy nowej parafii w Szczerbicach na księdza proboszcza oczekiwała procesja wiernych, skąd ksiądz Broda wraz z wiernymi przeszedł pieszo na plac budowy przyszłego kościoła. Tutaj odprawił mszę świętą, w czasie której wygłosił pierwsze kazanie oraz udzielił pierwszego błogosławieństwa proboszczowskiego. Mszę koncelebrował ksiądz Paweł Kuczka z Lysek i ksiądz Tomasz Reginka z parafii MBB w Rybniku. Pod budowę kościoła gmina Gaszowice ofiarowała zabudowany obszar wraz z ogrodem, który pozostał po rozparcelowanym majątku ostatniego właściciela Gaszowic - Wesnera oraz dodatkowo ponad 3 ha gruntów zakupionych przez władze gminne. Pieniądze na zakup gruntu zbierano również wśród ludności wszystkich wsi tworzących nową parafię. Budowę nowego kościoła rozpoczęto od wewnętrznej przebudowy na prezbiterium budynku zwanego zamkiem. Budowę nawy głównej z chórem (pawlaczem ) i dzwonnicą ukończono 19 listopada 1927 roku. Poświęcenia kościoła dokonał 20 listopada 1927 roku wikariusz generalny diecezji ksiądz infułat Wilhelm Kasperlik. Erekcja parafii nastąpiła 18 lutego 1929 roku przez biskupa Arkadiusza Lisieckiego. W skład pierwszej Rady Parafialnej wszedł Wilhelm Pytlik ze Szczerbic. W wyniku działań wojennych w 1945 roku zniszczeniu uległa część kościoła ( wieża, dach kościoła i plebanii ), którą to odbudowano w latach 1945 - 1946, zmieniając nieco wygląd wieży kościelnej. Przy kościele zbudowano również zaplecze katechetyczne oraz na polu o powierzchni 0,5 ha wyznaczono cmentarz parafialny. Dotychczasowymi proboszczami parafii gaszowickiej byli:
1. ksiądz Ryszard Broda 1927 - 1934
2. ksiądz Karol Burger 1934 - 1960
3. ksiądz Franciszek Konieczny 1960 - 1964
4. ksiądz Leon Misiuda 1964 - 1970
5. ksiądz Józef Foltynowicz 1970 - 1987
6. ksiądz Eryk Grochla 1987 - nadal
Odpust parafialny przypada w uroczystość Trójcy Przenajświętszej czyli w ósmą niedzielę po Wielkiej Nocy natomiast kiermasz w niedzielę po 20 listopada. Od samego początku, parafia gaszowicka należy do dekanatu pszowskiego.

Budowa kościoła i utworzenie parafii w Szczerbicach

W lutym 1984 roku biskup katowicki zlecił budowę w Szczerbicach kaplicy mszalnej z zapleczem katechetycznym wikariuszowi z Gaszowic Janowi Henczlowi. Inicjatorem budowy był jejkowicki proboszcz ksiądz Franciszek Konieczny, który urodził się 21.09.1921 roku w Lędzinach. Studia odbywał w Krakowie wspólnie z Karolem Wojtyłą - obecnym papieżem. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1948 roku w Katowicach. Był proboszczem w Gaszowicach , Świętochłowicach i Jejkowicach. Pomysł budowy kościoła i utworzenia parafii w Szczerbicach zrodził się już w latach 60-tych, kiedy ksiądz Franciszek Konieczny był proboszczem w Gaszowicach. Na realizację tego pomysłu przyszło czekać ponad dwadzieścia lat. Kurii Biskupiej w Katowicach bardzo trudno było uzyskać od władz państwowych pozwolenie na budowę kościoła, toteż rozpoczęto starania o pozwolenie na budowę kaplicy mszalnej z zapleczem katechetycznym. Powierzchnia użytkowa takiej kaplicy nie mogła przekroczyć 600 metrów kwadratowych, dlatego też przy projekcie kaplicy musiano uwzględnić ten warunek. Ksiądz Jan Henczel, przyszły, pierwszy szczerbicki proboszcz rozpatrywał różne warianty lokalizacji kościoła. Rozważano lokalizację w różnych punktach Szczerbic , między innymi przy ulicy Szkolnej , naprzeciw domu mieszkalnego państwa Procek. Niektórzy mieszkańcy spontanicznie zgłaszali gotowość darowania gruntów pod przyszły kościół. Ostatecznie zdecydowano się na lokalizację kościoła przy ulicy Piaskowej na górce. Parcele te należały do rodzin Brzezina i Wojaczek. Obszar ten zajmuje powierzchnię 0,51 ha i stanowi geograficzne centrum wsi. Z sond przeprowadzonych wśród mieszkańców odnośnie wyboru patrona ( wezwania ) przyszłego kościoła wynikły dwie propozycje:

- Św. Maksymilian Maria Kolbe
- Miłosierdzie Boże.

Ponieważ wśród miejscowej ludności widoczny był kult św. Maksymiliana, sięgający jeszcze czasów przynależności Szczerbic do parafii gaszowickiej, a objawiający się regularnymi pielgrzymkami do Niepokalanowa, zdecydowano o wyborze św. Maksymiliana na patrona tutejszego kościoła. Ksiądz Jan Henczel przedstawił pisemną propozycję biskupowi, który ją zaakceptował. Na wyznaczonym terenie w bardzo szybkim tempie postawiono tymczasową kaplicę, która została poświęcona 26 listopada 1984 roku. Jednocześnie rozpoczęto przygotowania do budowy kościoła. Kościół i obiekty towarzyszące zaprojektował zespół:

a/ architekturę - mgr inż. Michał Kuczmiński
b/ konstrukcję - mgr inż. Marek Stroński
c/ wnętrze - mgr inż. Michał Kuczmiński
- prof. Zygmunt Brachmański

Kierownikiem budowy został Józef Nowak z Gaszowic a majstrem budowy początkowo Herman Kowol a później Jan Żyła.
Przy budowie kościoła pracowało bezinteresownie wielu mieszkańców. Nie sposób ich wszystkich wymienić tak, aby nikt nie poczuł się zapomniany bądź pominięty. Należy jednak w tym miejscu wyróżnić ofiarną i pełną poświęcenia osobę Józefa Mazurka . Od początku budowy był on nieoficjalnym " majstrem" , codziennie angażując się przy różnego rodzaju robotach. Jednocześnie pełnił on aż do śmierci ( zmarł 8 lutego 1998 r. w wieku 69 lat ) funkcję pierwszego kościelnego parafii szczerbickiej. Parafia w Szczerbicach została erygowana dekretem Biskupa Katowickiego nr LS XXXIII - 4 /85 z dnia 15 marca 1985 roku. Dekret, podpisany przez biskupa Herberta Bednorza oraz kanclerza księdza Wiktora Skworca, ustanowił parafię, potwierdził patrona, ustalił granice, zobowiązał do wybudowania obiektów parafialnych oraz uregulował sprawy cmentarza. Granicę parafii stanowi obecna granica administracyjna wsi Szczerbice. Z parafią gaszowicką ulica Graniczna i Jerozolimska zaś granica z parafią jejkowicką wymaga uzgodnień regulacyjnych ( część parafii jejkowickiej ma zostać oficjalnie przyłączona do Szczerbic ). Granicę z parafią radoszowską stanowi również granica administracyjna z zastrzeżeniem, że przez okres 5 lat mieszkańcy tej części Szczerbic według ich wyboru mogą uczęszczać do kościoła w Radoszowach lub w Szczerbicach. Jednak wizyty kolędowe i odwiedziny chorych pozostają w gestii proboszcza szczerbickiego. Dnia 16 października 1991 roku biskup katowicki Damian Zimoń dokonał poświęcenia kościoła, oddając go na "wyłączną Służbę Bożą, Bogu na Chwałę, ludziom na pożytek". W czasie uroczystości konsekracyjnych w ołtarzu umieszczono relikwie nieznanych męczenników z pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz na ścianie kamień węgielny pochodzący z grobu Św. Piotra poświęcony dnia 2 października 1985 r. przez papieża Jana Pawła II. Ponadto w kościele przechowywane są relikwie św. Maksymiliana. W dniu poświęcenia parafianie pierwszy raz usłyszeli dźwięk dzwonów kościelnych. Dzwony zostały wykonane przez słynną firmę Felczyńskich z Przemyśla. Dzwon najmniejszy ( 100 kg ), najwyżej zawieszony poświęcony jest patronowi kościoła św.Maksymilianowi, środkowy ( 220 kg ) poświęcony jest Matce Bożej a największy ( 350 kg ), najniżej zawieszony, poświęcony jest Sercu Pana Jezusa. Dzwony wraz z konstrukcją ważą około 1 tony. Pierwszym proboszczem został ksiądz budowniczy Jan Henczel. Urodził się 18 lipca 1941 roku w Katowicach. Studia odbył w Krakowie a święcenia kapłańskie przyjął w Katowicach w dniu 4 czerwca 1967roku. Jako wikary pracował w Chwałowicach ( parafia św. Teresy ), Rudzie Śląskiej - Ożegowie, ( parafia św. Michała Archanioła ), Kostuchnie ( parafia Trójcy Przenajświętszej ), Knurowie ( parafia św. Cyryla i Metodego ), Wodzisławiu Śląskim ( parafia Wniebowzięcia Matki Boskiej ) i Gaszowicach ( parafia Opatrzności Bożej ). Ze Szczerbic został przeniesiony do parafii św. Mikołaja w Łące koło Pszczyny, gdzie pełni funkcję proboszcza. Pomocnikiem proboszcza był emerytowany sercanin ksiądz Albert Buchler. Urodził się 17 listopada 1920 roku w Szczerbicach ( Solarni ) . Wyświęcony został w Krakowie 2 kwietnia 1949 roku. W latach sześćdziesiątych przez kilka lat przebywał na misjach w Indonezji. Zmarł 4 czerwca 1995 roku w Szczerbicach a ciało spoczywa na cmentarzu w Stadnikach koło Krakowa. Po jego śmierci w przedsionku szczerbickiego kościoła umieszczono ufundowaną przez parafian tablicę upamiętniającą tego zasłużonego dla Szczerbic kapłana. Warto przy tej okazji dodać iż, dwie siostry księdza Alberta były zakonnicami. Od dnia 15 lipca 1996 roku nowym proboszczem został ksiądz Stefan Doleżych .
Pochodzi z Lublińca a święcenia kapłańskie przyjął w Katowicach 8 kwietnia 1982 roku. Przed parafią szczerbicką pracował jako wikary w Bielsku - Aleksandrowicach, Brzozowicach - Kamieniu oraz Chorzowie - Batorym. Pierwszym stałym organistą był mieszkaniec Szczerbic Antoni Wengierski a po jego śmierci do dnia dzisiejszego zamieszkały w Jejkowicach Henryk Śmieja. Kościelnym po śmierci Józefa Mazurka został Czesław Grzenik. Przy parafii działają następujące grupy :
- Rycerstwo Niepokalanej
- Dzieci Marii
- Apostolstwo Dobrej Śmierci
- Grupa Młodzieżowa
- Ministranci

Do tej pory odbyły się dwie wizytacje biskupie:
1. 9 kwietnia 1989 roku - wizytował biskup Damian Zimoń
2. 28 -29 marzec 1993 roku - wizytował biskup Gerard Bernacki.

W ostatnim czasie ważnym wydarzeniem parafialnym była peregrynacja kopii cudownego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, która odbyła się 8-9 sierpnia 1997 roku. Tłumy mieszkańców uczestniczyły w przywitaniu obrazu przy kaplicy MBR oraz trwały na modlitwie przed wizerunkiem w kościele . Obraz przybył z parafii gaszowickiej a po zakończeniu peregrynacji został przekazany parafii radoszowskiej. W uroczystościach brał udział arcybiskup Damian Zimoń . Od listopada 1997 roku przez proboszcza ks. Stefana Doleżycha jest redagowany i wydawany biuletyn parafialny. Zawiera on rozważania religijne na tematy aktualnie związane z rokiem kościelnym, ogłoszenia duszpasterskie dotyczące parafii i intencje mszalne. Równocześnie z utworzeniem parafii rozpoczęto starania o założenie w Szczerbicach cmentarza parafialnego . Do tego czasu mieszkańcy parafii korzystali z cmentarza gaszowickiego. Grunt pod przyszły cmentarz położony za kościołem przy ulicy Piaskowej przekazali jako darowiznę Elżbieta i Franciszek Buchlerowie. Po uzgodnieniach z wieloma instytucjami i urzędami ksiądz proboszcz otrzymał pozwolenie na założenie cmentarza . Pierwszy pogrzeb odbył się w marcu 1992 roku. Jako ciekawostkę warto dodać, iż mniej więcej w miejscu, w którym teraz znajduje się kościół istniał cmentarz, co do którego powstania istnieje wiele wersji. Na jego ślad trafiono podczas wybierania z piaskowni potrzebnego do budowy dróg piasku. W piasku i żwirze znajdowano duże ilości kości, czaszek ludzkich, fragmenty oprzyrządowania koni oraz różne inne przedmioty . Franciszek Brzezina w swoim pamiętniku sugeruje , że był to cmentarz wojskowy związany z jakąś bitwą, potyczką bądź przemarszem wojsk przez ten teren. Ludwik Musioł w monografii historycznej "Lyski" podaje , że był to cmentarz protestancki pochodzący z XVII wieku . Wówczas to we wsiach należących do parafii lyseckiej mieszkało wielu protestantów, którzy założyli swój cmentarz w Solarni. Ponadto można spotkać się z wersją , że cmentarz ten był pozostałością po zarazie w latach 1844 - 48 i 1860 roku , kiedy to zmarło wielu mieszkańców powiatu rybnickiego.